666 ق الملك الظاهر بيبرس ، انطاكيه را محاصره كرد و به جنگ گشود . وى پس از اين پيروزى و گردآورى غنايم ، قلعهء انطاكيه را خراب كرد و شهر را آتش زد . « 1 » ابو الفداء در نيمهء اول قرن هشتم ق مىنويسد : انطاكيه شهر بزرگى است داراى چشمه‌ها و باروى عظيمى كه پنج كوه و قلعه‌اى درون آن جاى دارد . در بيرون شهر ، رود عاصى و رود اسود در يك بستر جارىاند ، قبر حبيب نجّار آنجاست . « 2 » حمد الله مستوفى به نقل از رسالهء ملكشاهى مىگويد : در جامع انطاكيه ستونى است يكپارچه و مربع شكل از چوب صنوبر كه بلندى آن چهل و هر ضلعش يك گز است و در كليساى انطاكيه نيز گنبدى است چهل در چهل گز و بلندى آن هشتاد گز است . طبقهء اوّل آن عمارت از سنگ تراشيده و طبقهء دوم آن از آجر و گچ است و طبقهء سوم با چوب مسقّف و بام اين ساختمان با قلع اندود شده است . وى اضافه مىكند كه در شهر انطاكيه خانه‌ها ساخته‌اند و بر پشت آن خانه‌ها ، باغات كرده و درخت نارنج و ترنج و غيره كاشته و باغات را آب نيز مىدهند ، ولى آب در خانه‌هاى ديگر نفوذ نمىكند . « 3 » ابن بطوطه كه در قرن هشتم انطاكيه را ديده ، در وصف آن مىنويسد : شهرى است عظيم و كهن . در گذشته بارويى محكم داشته است كه در ميان باروهاى شام بىمانند بود ، ولى وقتى الملك الظاهر بيبرس آن شهر را گشود ، بارويش را ويران كرد . انطاكيه عمارات بسيار و خانه‌هاى خوش ساخت و درختان فراوان و آب كافى دارد . . . بر سر آرامگاه حبيب نجّار زاويه‌اى براى اطعام مسافران بنا كرده‌اند . « 4 » اسكندرونه يا اسكندريّه دومين شهر عواصم است . ابن خرداذبه مىنويسد : از انطاكيه تا اسكندريّه ( همان اسكندرونه موردنظر ما ) چهار منزل چاپارى فاصله است . « 5 » به نوشتهء اصطخرى ، اسكندرونه قلعهء كوچكى است بر ساحل درياى روم . در آنجا درخت خرما وجود دارد . « 6 » مقدسى ، اسكندرونه را يكى از شهرهاى اردوگاه قنّسرين

--> ( 1 ) . تاريخ ابن خلدون ؛ ج 4 ، ص 579 . ( 2 ) . تقويم البلدان ؛ ص 283 . ( 3 ) . مستوفى ، حمد الله ؛ نزهة القلوب ؛ ص 268 و 288 . ( 4 ) . ابن بطوطه ؛ سفرنامه ابن بطوطه ؛ ج 1 ، ص 70 - 71 . ( 5 ) . المسالك و الممالك ؛ ص 76 و كتاب الخراج ؛ ص 106 . ( 6 ) . مسالك و ممالك ؛ ص 65 .